مقاله معرفی 7سین آراستگی

هفت سین آراستگی

 

دکتر ناصر صادقی فرد ، مشاور و مدرس دوره های آموزشی و طراح مدل

n.sadeghifard@gmail.com

 

چكيده:

سازمان هاي در حال توسعه و پيشرفت، نياز به الگوها، استانداردها،‌ مدل هاي، … مختلفي دارند كه آنها را در اين مسير هدايت نمايد و آنچه که مهم است اینكه نه تنها نبودن الگوهاي مناسب موجب انحراف سازمان ها و اتلاف منابع آنها مي شود بلكه انتخاب الگوهاي غلط يا صرفا كپي برداري از الگوهاي خارجي نيز موجب انحراف از مسير پيشرفت خواهد بود و سازمان ها را به انحراف خواهد كشاند.

در اين مقاله به استناد شناخت مولف از زير ساخت هاي فرهنگي، صنعتي كشورمان و ضرورت ها (بايد و نبايدها) ي پيش روي سازمان ها، استاندارد ومدلي معرفي شده است كه براساس مطالعات دقيق روي مدل ها، استانداردها،سیستم ها، … موجود داخلي و خارجي و نيز تجربيات اجرايي حدود 3 دهه درامور اجرايی، مشاوره، آموزش، مميزي و ارزيابي در سازمان هاي مختلف مي باشد.

مقدمه:

مدل تعالی هفت سین آراستگی و استاندارد سیستم هفت سین آراستگی كه توسط طراح مدل (ناصر صادقي فرد) طرح ريزي شده است نه تنها شرايط سازمان ها را در مسير سرآمدي مشخص مي كند بلكه مهم تر از آن اينكه در تشكيل، تثبيت و ارتقاء زير ساخت هاي سازمان ها بسيار موثر مي باشد.

هفت سين آراستگی، با استفاده از اطلاعات و تجربيات كسب شده از استانداردهاي IMS، تكنيك هایی مثل 5S، مدل هايي مثل EFQM و نيز بر مبناي زير ساخت ها فرهنگي و اجتماعي كشورمان (هفت سين ، …) طراحي شده است.

دليل ذكر هفت سين  آن است كه اين مدل داراي هفت معيار اصلي و هر معيار اصلي داراي هفت معيار فرعي وهر معيار فرعي داراي حدودهفت نكته راهنما مي باشد.همچنین، استاندارد سیستم هفت سین آراستگی دارای هفت اصل به عنوان اصول هفت گانه است که منطبق بر معیارهای مدل تعالی خود می باشد.به عبارت ساده تر، سازمان ها با اجرا و استقرار سیستم هفت سین آراستگی برای حضور در فرآیند تعالی هفت سین آراستگی آماده می شوند.

اين مدل براي كليه سازمان ها ي توليدي و خدماتي، دولتي و خصوصي، صنعتي و خدماتي، كوچك و متوسط و بزرگ و … قابل اجرا و بهره برداري مي باشد.

 

مولف مقاله و طراح مدل و سیستم هفت سین آراستگی، بر آن است تا تجربيات اجرايي، آموزشي، مشاوره، مميزي و ارزيابي خود را (كه نزديك به 3 دهه مي باشد) جهت معرفي يك مدل كاملا ملي و البته با استفاده از اطلاعات و تجربيات كسب شده در سازمان هاي خارج و داخل كشور، ارائه نمايد.

اميد است اين مدل مورد توجه سازمان هاي كشورمان و مسئولين و صاحب نظران مديريت قرار گيرد.

 

معرفي مدل و سیستم هفت سین آراستگی:

يكي از ضرورت هاي طراحي مدل جديدي براي کمک به سرآمدي سازمان هاي ايراني، اين موضوع مهم است كه در فرآيند ارزيابي سازمان ها در مسير سرآمدي، ارزياب ها نيازمند به نكات راهنماي متعدد و فراگير مي باشند كه با  استفاده از آنها بتوانند براي سازمان ها فرصت هاي بهبود بيشتري پيشنهاد نمايند. بديهي است با همين نگرش مديريت سازمان ها نيز قادر خواهند بود از اين نكات راهنما جهت اجراي اقدامات بهبود  بهره برداري نمايند.

در اين مدل 343 نكته راهنما طراحي شده است كه حدود 2 برابر نكات راهنمايي است كه در ساير مدل هاي سرآمدي وجود دارد و اين يكي از دلايل زير ساختي بودن اين مدل مي باشد.

وقتي صحبت از يك مدل جايزه ملي براي سرآمدي به ميان مي آيد،‌ طراح مدل مي بايست از الگوها، باورها، اعتقادها و پيشينه ملي كشور استفاده نمايد.

ايرانيان از دير باز شروع سال نو را با نوروز و نوروز را با چيدن سفره هفت سين آغاز مي كردند. در سفره هفت سين از هفت محصول مناسب كه نشانه سرسبزي، بركت و زيبايي بود استفاده مي كردند كه حرف اول آنها سين بوده است.

در مدل هفت سین آراستگی نيز از هفت معيار اصلي استفاده شده است كه با توجه به اينكه اين معيارهاي اصلي براي سرآمدي سازمان مي باشد از ترکیبی مناسب از سرآمدی و ساختار و سایر واژه های مرتبط استفاده شده است.

بنابراين مدل و سیستم هفت سین آراستگی، شامل هفت معيار اصلي و هر معيار اصلي شامل هفت معيار فرعي و هر معيار فرعي شامل هفت نكته راهنما است.

پس در هر مرحله، هفت عنوان، سازمان را در مسير سرآمدي هدايت مي نمايد.

به اين ترتيب سازمان هايي كه در مسير سرآمدي طي طريق مي كنند براي سرآمدي بايد از هفت معيار اصلي، و براي هر معيار اصلي از هفت معيار فرعي و براي هر معيار فرعي از هفت نكته راهنما استفاده نمایند.

در طراحي مدل، از تدوين معيارهاي اصلي و معيارهاي فرعي تا نكات راهنما ، از واژه هايي استفاده شده است كه خود ساختار فرهنگي خاصي را در قالب اين جايزه ملي ايجاد مي كند. بدين منظور ابتدا در حدود 100 واژه كليدي مرتبط با مدل تعيين گرديدند و سپس با مراجعه به مراجع مكتوب وسازمان هاي ملي متولي ، معادل پارسي، عربي و انگليسي اين واژه ها تعيين و در يك جدول تدوين شدند.

بنابراين در اين جدول واژه هاي اصيل پارسي و ايراني شناسايي شدند كه در طراحي مدل مورد استفاده قرار گرفتند

 

در طرح ریزی و استقرار  سیستم هفت سین آراستگی و نیز ارزیابی آن بر اساس این مدل، هفت عنصر به همین ترتیب که شماره گذاری شده اند مورد استفاده قرار می گیرند.

هر یک از عناصر اصلی شامل زیر مجموعه هایی است که به عنوان عناصر فرعی خوانده می شوند و هر عنصر فرعی دارای زیر مجموعه هایی است که به آن ها نکات راهنما می گویند.

به بیان ساده تر و کاربردی تر، هر یک از این گروه ها ، تعریف و کاربردی به شرح زیر دارند:

-عناصر اصلی : نگرش خاصی را مطرح می نمایند و سازمان را بر موضوع خاصی در قالب این مدل متمرکز می کنند. هر عنصر اصلی در واقع یکی از ستون های هفت گانه نظام آراستگی  می باشد.

– عناصر فرعی : تشریح می نمایند که در قالب این عنصر اصلی بدنبال چه مورد سیستمی و اجرایی باشیم. مجموعه عناصر فرعی در واقع عنصر اصلی و نگرش را پوشش می دهند.

– نکات راهنما : در حین اجرا و یا ارزیابی در سازمان، این نکات راهنما هستند که مجری و ارزیاب را هدایت می نمایند که چه کاری باید انجام بدهند و یا بدنبال چه چیزی باشند.

در یک مقایسه و با ارتباط سیستماتیک می توان گفت که عناصر اصلی ( نگرش ) عناصر فرعی ( ساختار ) و نکات راهنما ( اجرا ) را پوشش می دهند.

8-  نتيجه گيري

ضرورت استفاده از سیستم های زیرساختی ومدل هاي ارزيابي تعالی و توسعه سازمان ها،از سالها ي قبل براي مديران سازمان ها مطرح بوده است ولي اينكه كدام مدل مي تواند نيازهاي واقعي سازمان هاي ايراني را تامین نماید،هميشه سوال اصلي و مهم ترين دغدغه مديران سازمان ها بوده است .

طراح سیستم و مدل هفت سین آراستگی، بر پايه مطالعات ، تجربيات و اطلاعات كسب شده در طي حدود 30 سال فعاليت خود در عرصه هاي اجرایی (توليدي و خدماتي) و نيز سال ها فعاليت هاي آموزشي ، مشاوره ، مميزي و ارزيابي مدلي را طراحي و ارائه نموده است كه مي تواند جهت ارزيابي سازمان ها مورد استفاده قرار گيرد.

سازمان هايي كه این سیستم را اجراواز اين مدل برای ارزیابی سطح تعالی خوداستفاده مي كنند مي توانند علاوه بر ارزيابي سرآمدي سازمان خود ، در خصوص چگونگي تحقق و نيز حفظ و ارتقاء دستاوردهاي سيستم هاي مديريت يكپارچه ( IMS) نيز از آن بهره برداري كنند.

لازم به ذكر است كه در اين مدل به زير ساخت هاي سازمان اهمیت خاصی داده شده است تا فونداسیون بسیار قوی برای هرگونه ساختار فیزیکی و سیتمی ایجاد گردد.

سیستم ومدل هفت سين آراستگی، تلفيقي بسيار قوي از ساختار فرهنگي و تاريخي كشور عزيزمان ايران باشرايط و نيازهاي واقعي سازمان هاي ايراني عصر حاضر و نيز آخرين دستاوردهاي علمي و اجرايي حوزه مديريت مي باشد .

طراح مدل از كليه صاحب نظران عرصه مديريت درخواست مي نمايد در جهت اجرا و ارتقاء اين مدل همكاري و مساعدت نمايند .

اميد است در آينده نزديك شاهد سازمان هاي موفق در سطح ملي و بين المللي باشيم كه زير ساخت هاي قوي و متكي به ريشه هاي ديرينه كشورمان باشد.

 

منابع :

  • كتاب 5S ساماندهي محيط كار وزندگي )ناصر صادقي فرد (
  • كتاب ايمني و بهداشت حرفه اي OHSAS 18001 )ناصر صادقي فرد – مينونمازي(
  • كتاب اصول مديريت و تئوري سازمان )ناصر صادقي فرد (
  • كتاب مديريت مشاركتي) ناصر صادقي فرد (
  • كتاب مديريت كيفيت جامع (TQM) )آقاي محمود حاجي شريف (
  • كتاب مدل تعالي سازماني و EFQM )آقاي دكتر نجمي (
  • استاندارد ملی سیستم مدیریت فراگیر ISIRI 13000

 

 

جهت دریافت نسخه کامل مقاله روی لینک زیر کلیک کیند :

مقاله هفت سین آراستگی – سال 1393